Chốn Tổ Di Sản: Hành Trình Học Lễ Quy Tâm Và Tìm Lại Mái Chùa Quê Hương
HỌC LỄ QUY TÂM TẠI CHỐN TỔ DI SẢN: NƠI TÔI TÌM LẠI TÌNH YÊU MÁI CHÙA QUÊ HƯƠNG
Giữa những ngày hè rực nắng năm 2026, tiếng chuông già lam thanh tịnh ngân vang khắp chốn Tổ Vĩnh Nghiêm (Bắc Giang). Tạm rời xa những thiết bị công nghệ xô bồ, tôi cùng hàng trăm bạn trẻ bước vào khóa tu mùa hè “Ươm Mầm Tuệ Giác”. Tại ngôi chùa mang tầm vóc Di sản tư liệu thế giới này, hành trình “học Lễ quy Tâm” đã đánh thức trong tôi một tình yêu thiết tha, sâu lắng với chính ngôi chùa nơi quê nhà.
Chúng tôi đội những hạt mưa đầu mùa bước đi trong không gian thực hành lễ nghi của chốn Tổ Thiền phái Trúc Lâm, nơi mà sự thiêng liêng như đang ngưng đọng trong từng khoảnh khắc.Trong làn hương trầm thoang thoảng, những dòng chữ khắc ngược trên gỗ thị hàng trăm năm tuổi như đang sống lại qua từng lời dạy của chư Tôn đức. Dưới sự dắt dẫn đầy từ bi của Thượng tọa Thích Thanh Vịnh cùng quý Đại đức tăng, chúng tôi học từ những việc nhỏ nhất của “Lễ”: từ dáng đứng thẳng trang nghiêm, mở lời chào “A Di Đà Phật”, cái chắp tay búp sen kính cẩn, cho đến bước đi nhẹ nhàng khi thiền hành. Triết lý “Lục căn thanh tịnh, Tam nghiệp viên minh” từ ván khắc cổ không còn xa vời, mà thấm sâu vào từng cử chỉ của mỗi khóa sinh.
Đặc biệt, các sư thầy đã nhắc nhở chúng tôi phải biết yêu thương, đoàn kết và ứng xử hòa hợp “như nước hòa với sữa”. Với những đứa trẻ thế kỷ 21 vốn lớn lên cùng ly sữa mỗi ngày như tôi, bài học ấy nghe vừa mới mẻ, lại vừa gần gũi đến lạ kỳ. Tự bao giờ, cảm giác xa lạ ban đầu tan biến, nhường chỗ cho một niềm xúc động: Về chùa Vĩnh Nghiêm hôm nay mà ngỡ như được trở về với quê nội, quê ngoại, về với ngôi nhà bình yên của chính mình.
Mỗi ngày trôi qua tại đây với tôi là một trải nghiệm khoa học và toàn diện. Ban Tổ chức khóa tu đã khéo léo sắp xếp 45% thời gian cho việc tu học Phật pháp và trau dồi đạo đức; 40% tập trung cho các kỹ năng sống thiết thực như phòng chống đuối nước, phòng cháy chữa cháy; và 15% còn lại là những khoảnh khắc dành cho các hoạt động bổ trợ. Chính ở khoảng không gian mở ấy, chúng tôi đã cùng nối rộng vòng tay bạn bè, học cách ‘hiểu và thương’ để xích lại gần nhau hơn.
Nhưng có lẽ, khoảnh khắc lắng đọng nhất là khi tất cả cùng ngồi yên, tập giữ lòng mình tĩnh lặng. Giữa không gian thiêng liêng ấy, triết lý ‘Chân không mà Diệu hữu’ bỗng hiển hiện rõ nét hơn bao giờ hết. Khi cái tôi ích kỷ được đưa về số 0 (Chân không), sự kết nối mầu nhiệm với vạn vật chung quanh lập tức hiển trị (Diệu hữu). Trong làn hương trầm thoang thoảng, ký ức tuổi thơ bất chợt ùa về tràn ngập tâm trí tôi. Đó là ký ức về những ngày rằm, mồng một theo bà lên ngôi chùa làng, được thầy trụ trì thương tình cho lộc oản xôi và chuối. Thuở ấy còn nhỏ dại, bước lên điện Phật tôi chỉ biết dựa vào lưng bà rồi ngủ quên trong tiếng tụng kinh trầm bổng. Tiếng chuông xưa hòa cùng tiếng chuông nay, tạo thành một trường năng lượng ấm áp bao bọc, nâng đỡ và chữa lành tâm hồn tôi.
Từ bài học của quý thầy về ‘Đạo pháp và Dân tộc’, về nét đẹp văn hóa lễ Phật kính Tổ, trọng Tăng, cho đến đạo lý hiếu kính ông bà, kính trên nhường dưới và mở lòng quan tâm đến mọi người, tôi chợt nhận ra ngôi chùa làng quê mình – dù nhỏ bé, mộc mạc – cũng chính là nơi gìn giữ huyết mạch của hồn thiêng sông núi, nơi phụng thờ các bậc tiền bối dòng họ. Sự trưởng thành của tôi ngày hôm nay, hóa ra, vốn được ươm mầm từ chính cảnh quan thiên nhiên hiền hòa và mạch nguồn văn hóa làng xã vững bền ấy.
Khóa tu khép lại bằng những giọt nước mắt nghẹn ngào khi chúng tôi ôm lấy cha mẹ trong niềm tri ân sâu sắc. Trở về với cuộc sống đời thường, hành trang tôi mang theo không chỉ là những kỹ năng sống thiết thực, mà là một tâm hồn đã được ‘định vị bản sắc’. Học được chữ ‘Lễ’ tại chốn Tổ di sản Vĩnh Nghiêm, tôi càng thêm yêu kính mái nhà có cha có mẹ, thêm trân quý ngôi chùa quê hương – chiếc mỏ neo tinh thần vững chắc giữ cho những người con đất Việt luôn sống hiền hòa, tự trọng và hướng thiện giữa dòng chảy toàn cầu hóa hôm nay.
